28 stycznia
Urodzili się
1935 Lodge David John, ang. powieściopisarz i krytyk literacki.
Odeszli
2002 Lindgren Astrid, pisarka szwedzka.
Zdarzyło się
1918 utworzenie Armii Czerwonej pod kierownictwem pierwszego komisarza do spraw wojskowych i morskich Lwa Trockiego.
Z encyklopedii...
bizantyńska sztuka, sztuka bizantyjska, sztuka cesarstwa bizant.; wyrosła z połączenia tradycji sztuki hellenistycznej (szczególnie elementów aleksandryjskich, małoazjat. i syr.), sztuki schyłku cesarstwa rzym. i wczesnochrześcijańskiej. Ukształtowała się w IV w., rozwijała do momentu upadku cesarstwa bizant. (poł. XV w.). Swym zasięgiem objęła początkowo Grecję, Bułgarię, Serbię, Macedonię, następnie Italię, północną Afrykę, Armenię, Gruzję i Ruś. Tradycje sztuki bizantyjskiej przetrwały w sztuce Rosji i Bałkanów do XIX w. Ślady jej oddziaływania można znaleźć także w Polsce. Dzieje sztuki bizantyjskiej dzielą się na 3 okresy: 1) 324 założenie Konstantynopola–843 upadek ikonoklazmu, 2) 867 początek panowania dyn. macedońskiej–1204 zajęcie Konstantynopola przez krzyżowców, 3) 1261 restauracja cesarstwa–1453 zajęcie Konstantynopola przez Turków. Szczególny rozkwit sztuki bizantyjskiej przeżywała za panowania Justyniana I Wielkiego, dyn. Komnenów i Angelosów (tzw. renesans maced., IX–XIII w.), oraz Paleologów (tzw. renesans Paleologów, XIII–XV w.). Najpełniej przejawiła się w architekturze, malarstwie (freski, mozaiki, ikony, miniatury) i rzemiośle artyst. (tkaniny, wyroby z kości słoniowej, złota, emalii). Architekturę charakteryzowało łączenie planu centralnego z podłużnym, wysoki poziom konstrukcji kopuł, użycie cegły jako materiału budowlanego, brak zewn. dekoracji. Najczęstsze typy sakralnych budowli bizant. to bazyliki kopułowe (kościół Hagia Sophia w Konstantynopolu, 532–37) i krzyżowo-kopułowe (kościół Św. Apostołów w Konstantynopolu, 536–46); we wnętrzach od VI w. sanktuarium oddzielone od nawy gł. ikonostasem. Malarstwo bizant. początkowo nawiązywało do sztuki hellenistycznej przez tworzenie iluzji rzeczywistości (mozaiki w kościele Św. Demetriusza w Salonikach, VII w.); po okresie ikonoklazmu (IX w.) opierało się na kanonach ikonogr. oraz koloryst. ściśle podporządkowanych teologii i liturgii, znanych dzięki Hermenei (mozaiki w San Vitale i San Apollinare Nuovo z VI w. w Rawennie i w Dafni z XI w.). Malarstwo znamionowały: brak głębi przestrzeni, hieratyczność i monumentalizm ujęć, kolorystyczny przepych i dekoracyjność. Najbardziej typową dziedzinę twórczości malarskiej stanowiła ikona (Matka Boska Włodzimierska XII w.). Rzeźba bizant. (gł. ornamentalna, rzadko figuralna), wykorzystująca przeważnie motywy roślinne, zoomorficzne i geom., była związana niemal wyłącznie z architekturą (głowice i imposty kolumn, przegrody ołtarzowe).
Co to jest katharewusa?
XIX-wieczni puryści stworzyli literacki język grecki wolny od obcych naleciałości: była to oparta na grece starożytnej katharewusa. Ten sztuczny język przegrał z greką potoczną. Gwoździem do trumny katharewusy było poparcie, jakiego jej udzieliła ćwierć wieku temu junta wojskowa.więcej
